Τι είναι το Ξένο Συνάλλαγμα
Η αγορά του ξένου συναλλάγματος (FX ή Forex) είναι μία από τις μεγαλύτερες και με τη μεγαλύτερη ρευστότητα χρηματοοικονομικές αγορές του κόσμου. Σύμφωνα με την έγκυρη και αξιόπιστη Τριετή Έρευνα Κεντρικών Τραπεζών που διεξήχθη από την Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών της Βασιλείας, ο μέσος όρος του ημερήσιου κύκλου εργασιών τον Απρίλιο του 2007 ξεπέρασε τα 3,2 τρισεκατομμύρια δολάρια ενώ τα στοιχεία δείχνουν ότι η αγορά συνεχίζει να διογκώνεται. Η αγορά των συναλλαγών τοις μετρητοίς είναι περίπου το 1/3 της συνολικής αγοράς FOREX.
Η αγορά FOREX είναι απλή στην κατανόησή της, αρκεί να συνειδητοποιήσουμε ότι ένα νόμισμα αποτελεί στην ουσία ένα εμπόρευμα, του οποίου η αξία μπορεί να αλλάζει σε σχέση με άλλα νομίσματα ή άλλα στοιχεία ενεργητικού και εμπορεύματα όπως ο χρυσός και το πετρέλαιο.
Τι είναι το Εμπόριο FOREX
Σε μία αγοραπωλησία FOREX ένα νόμισμα πωλείται σε ανταλλαγή με κάποιο άλλο. Η ισοτιμία εκφράζει τη σχετική αξία του ενός νομίσματος έναντι του άλλου. Τα νομίσματα αναγνωρίζονται συνήθως από ένα «κωδικό» τριών γραμμάτων. Για παράδειγμα, EUR = το ευρώ, USD = το δολάριο ΗΠΑ, CHF = το ελβετικό φράγκο κοκ. Μπορείτε να βρείτε μία πλήρη λίστα των νομισματικών ακρωνύμιων εδώ. Μία ισοτιμία ευρώ/δολ 1,5000 σημαίνει ότι 1 ευρώ αξίζει 1,50 δολ.
Κάποιες φορές το ευρώ/δολ αναφέρεται ως ισοτιμία νομισμάτων. Η ισοτιμία μπορεί να αντιστραφεί. Έτσι η ισοτιμία EUR/USD 1,5000 είναι ίδια με την ισοτιμία USD/EUR 0,6666. Με άλλα λόγια 1 δολ αξίζει 0,66 ευρώ. Συνηθίζεται στην αγορά τα περισσότερα νομίσματα να παρατίθενται έναντι του δολαρίου, αν και υπάρχουν κάποιες χαρακτηριστικές εξαιρέσεις όπως η ισοτιμία EUR/USD που αναφέραμε παραπάνω και τα ζεύγη GBP/USD (στερλίνα Ηνωμένου Βασιλείου) και AUD/USD (δολάριο Αυστραλίας). Αυτό δεν είναι τόσο περίπλοκο όσο ακούγεται.
Συστήματα Συναλλαγματικών Ισοτιμιών
Υπάρχουν βασικά δύο συστήματα ισοτιμιών FOREX:
Σύστημα Κυμαινόμενων Συναλλαγματικών Ισοτιμιών
Σε ένα τέτοιο σύστημα τα νομίσματα είναι «ελεύθερα» να κυμαίνονται και η αξία τους καθορίζεται από τις δυνάμεις της αγοράς.
Σύστημα Σταθερών Συναλλαγματικών Ισοτιμιών
Σε ένα τέτοιο σύστημα τα νομίσματα δεν μπορούν να κυμαίνονται ελεύθερα. Αντίθετα η αξία τους είναι σταθερή, είτε έναντι κάποιου συγκεκριμένου νομίσματος, όπως για παράδειγμα του αμερικανικού δολαρίου με κάποια συγκεκριμένη ισοτιμία ή έναντι μιας ομάδας νομισμάτων. Σε ένα σύστημα σταθερών συναλλαγματικών ισοτιμιών η κεντρική τράπεζα χρησιμοποιεί τα συναλλαγματικά της αποθέματα προκειμένου να εμποδίσει την αλλαγή ισοτιμίας.
Οι Κύριες Επιδράσεις στις Συναλλαγματικές Ισοτιμίες
Υπάρχουν πολλοί παράγοντες που επηρεάζουν την αξία ενός ελεύθερα κυμαινόμενου νομίσματος στην αγορά, από τη ροή του διεθνούς εμπορίου, μέχρι τις οικονομικές και πολιτικές καταστάσεις, το επίπεδο των επιτοκίων και τη βραχυπρόθεσμη προσφορά και ζήτηση. Αντίθετα με ότι συμβαίνει σε άλλες χρηματιστηριακές αγορές, η αγορά FOREX θεωρείται ιδιαίτερα άκρατη και «γνήσια», με τις ισοτιμίες να κινούνται ελεύθερα πάνω και κάτω.
Εξωχρηματιστηριακή Αγορά
Η αγορά FOREX είναι εξωχρηματιστηριακή, πράγμα που σημαίνει πως δεν υπάρχει κάποια συγκεκριμένη τοποθεσία, ούτε κάποιο κεντρικό χρηματιστήριο ή μέρος για συναλλαγές, ούτε περίοδος εκκαθάρισης και ταιριάσματος παραγγελιών. Αντίθετα λειτουργεί 24 ώρες/24ωρο μέσω ενός ηλεκτρονικού δικτύου τραπεζών, εταιρειών και ιδιωτών που ανταλλάσουν νομίσματα.
Οι έμποροι FOREX διαπραγματεύονται συνέχεια ο ένας με τον άλλο τις ισοτιμίες και οι τιμές αγοράς και πώλησης που προκύπτουν εν συνεχεία καταχωρούνται σε υπολογιστές και προβάλλονται σε οθόνες τρέχουσας προσφοράς. Οι συναλλαγματικές ισοτιμίες που προσφέρονται μεταξύ των τραπεζών αναφέρονται ως Διατραπεζικές Ισοτιμίες.
Οι Συμμετέχοντες στην Αγορά FOREX
Υπάρχουν πολλά διαφορετικά είδη συμμετεχόντων στην αγορά FOREX που συχνά προσβλέπουν σε πολύ διαφορετικά αποτελέσματα όταν συναλλάσσονται. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο, παρόλο που η εμπορία FOREX χαρακτηρίζεται συχνά ως παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος – αυτά που κερδίζει κάποιος επενδυτής ισούνται θεωρητικά με αυτά που χάνει κάποιος άλλος – υπάρχουν πολλές ευκαιρίες για να κερδίσει κάποιος χρήματα. Η αγορά FOREX μπορεί να θεωρηθεί μία πίττα, από την οποία μπορούν όλοι να έχουν ένα αξιοπρεπές κομμάτι.
Παραδοσιακά, οι κύριοι συμμετέχοντες στην αγορά FOREX , ήταν οι τράπεζες. Παραμένουν ακόμη οι μεγαλύτεροι παίκτες, αν κρίνουμε από το τωρινό τους μερίδιο στην αγορά, όμως η διαφάνεια έχει κάνει την αγορά FOREX πολύ δημοκρατικότερη. Πλέον σχεδόν όλοι έχουν πρόσβαση στις ίδιες, ιδιαίτερα στενών περιθωρίων, τιμές που προσφέρονται στη διατραπεζική αγορά.
Οι τράπεζες παραμένουν οι κυριότεροι «παίκτες» στην αγορά FOREX, όμως μια νέα γενιά διαμορφωτών αγοράς έχει εμφανιστεί την τελευταία δεκαετία, όπως οι σύμβουλοι συναλλαγών αμοιβαίων κεφαλαίων κινδύνου και εμπορευμάτων.
Οι Κεντρικές Τράπεζες μπορούν επίσης να παίξουν σημαντικό ρόλο στην αγορά FOREX ενώ και οι πολυεθνικές εταιρείες έχουν λογικό συμφέρον να ασχοληθούν, καθώς έρχονται μόνιμα αντιμέτωπες με το συναλλαγματικό ρίσκο.
Το λιανικό εμπόριο FOREX έχει αυξηθεί ραγδαία την τελευταία δεκαετία και παρόλο που είναι δύσκολο να έχουμε ακριβή στοιχεία, πιστεύεται ότι αποτελεί πλέον το 20% του συνόλου της αγοράς FOREX.
Ξένο Συνάλλαγμα τοις μετρητοίς έναντι Συναλλαγματικών Συμβολαίων Μελλοντικής Εκπλήρωσης (ΣΜΕ)
Αν και το μεγαλύτερο μέρος του εμπορίου FOREX γίνεται εξωχρηματιστηριακά, υπάρχει και μια αρκετά ανθηρή και επιτυχημένη αγορά συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης. Ο τζίρος στο Εμπορικό Ανταλλακτήριο του Σικάγο (CME) είναι 85 δις δολάρια ημερησίως. Αρκετά άλλα ανταλλακτήρια προσφέρουν συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης.
Συνήθως οι τιμές FOREX τοις μετρητοίς συμφωνούνται για Τ + 2. Αυτό σημαίνει ότι οι συναλλαγές που συμφωνούνται, ολοκληρώνονται σε δύο εργάσιμες μέρες. Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης έχουν συνήθως τρίμηνη διάρκεια, οπότε τακτοποιούνται κάθε οικονομική τριμηνία, συνήθως το Μάρτιο, τον Ιούνιο, το Σεπτέμβριο και το Δεκέμβριο. Για αυτό οι τιμές των ΣΜΕ δείχνουν συχνά διαφορετικές από αυτές των τιμών μετρητοίς. Στην πραγματικότητα είναι σχεδόν 100% συσχετισμένες. Η αγορά FOREX είναι τόσο αποτελεσματική ώστε δεν επιτρέπει κερδοσκοπικές ασυμφωνίες τιμών. Οι τιμές των ΣΜΕ περιλαμβάνουν και τις προθεσμιακές τιμές των ζευγών νομισμάτων.
Γενικά οι τιμές των ΣΜΕ προσφέρονται υπό τη μορφή του δολαρίου έναντι του νομίσματος – με άλλα λόγια μία τιμή ΣΜΕ είναι η αντίστροφη τοις μετρητοίς συναλλαγματική ισοτιμία συν την τιμή ανταλλαγής στην ημερομηνία λήξης. Επαναλαμβάνουμε ότι όλα αυτά δεν είναι τόσο δυσνόητα όσο φαίνονται.
Το πού να συναλλαχθεί κάποιος είναι θέμα προσωπικής επιλογής ενώ και οι εξωχρηματιστηριακές συναλλαγές και η αγορά ΣΜΕ έχουν τα πλεονεκτήματά τους. Όμως η εξωχρηματιστηριακή αγορά προσφέρει μεγαλύτερη ευελιξία και είναι γενικά φθηνότερη στις συναλλαγές της.
Πλεονεκτήματα του Εμπορίου FOREX
24ωρη Αγορά
Η αγορά FOREX είναι μια παγκόσμια αγορά που δεν κοιμάται ποτέ. Είναι ενεργή 24 ώρες/24ωρο για σχεδόν 7 μέρες την εβδομάδα. Οι περισσότερες συναλλαγές γίνονται από την ώρα που θα ανοίξει η αγορά της Νέας Ζηλανδίας τη Δευτέρα το πρωί (Κυριακή βράδυ στην Ευρώπη την ίδια ώρα), μέχρι την ώρα που θα κλείσει η αγορά των ΗΠΑ την Παρασκευή το βράδυ.
Ρευστότητα
Η αγορά FOREX είναι τεράστια και ακόμα συνεχώς μεγαλώνει. Ο μέσος ημερήσιος τζίρος πλέον ξεπερνά τα 3,2 τρις δολάρια. Η τεχνολογία έχει κάνει σήμερα την αγορά αυτή προσβάσιμη σχεδόν στον καθένα ενώ οι λιανέμποροι έχουν συρρεύσει μαζικά στην αγορά FOREX.
Μόχλευση
Οι αναλογίες περιθωρίου στην αγορά FOREX είναι συνήθως υψηλότερες από ότι αυτές των κοινών μετοχών λόγω του ότι η αγορά αυτή είναι πιο ρευστή – σχεδόν πάντα υπάρχει κάποια τιμή στην αγορά FOREX – και συνήθως λιγότερο ασταθής.
Μικρά Ανοίγματα
Τα ανοίγματα, η διαφορά δηλαδή μεταξύ της τιμής αγοράς και της τιμής πώλησης, στην αγορά FOREX, είναι απειροελάχιστα. Συγκρίνετε απλώς μία τιμή 2 pips στην ισοτιμία EUR/USD με την τιμή ακόμα και των κοινών μετοχών με τη μεγαλύτερη κινητικότητα και ρευστότητα. Συν τοις άλλοις, οι τιμές στην αγορά FOREX είναι συνήθως «καλές» για πολύ μεγαλύτερες ποσότητες απ’ ότι στις κοινές μετοχές. Το άνοιγμα είναι το κρυμμένο, ενυπάρχον κόστος των συναλλαγών και στις συναλλαγές ξένων νομισμάτων είναι ελάχιστο. Η τεχνολογία έχει καταστήσει αυτές τις «σφιχτές» τιμές διαθέσιμες σχεδόν σε όλους.
Χωρίς Προμήθεια ή Κόστος Συναλλαγών
Οι εξωχρηματιστηριακές συναλλαγές δεν απαιτούν στην πλειονότητά τους προμήθεια ενώ με τόσο μικρά ανοίγματα το ενυπάρχον κόστος των συναλλαγών είναι πολύ χαμηλότερο σε σχέση με άλλα στοιχεία ενεργητικού, όπως οι κοινές μετοχές.
Περιθώρια Κέρδους Άσχετα από την Κατεύθυνση της Αγοράς
Η αγορά FOREX είναι μια «καθαρή» αγορά. Οι τιμές μπορούν να ανέβουν ή να κατέβουν με την ίδια ευκολία. Εάν κάποιος χρηματιστής πιστεύει ότι ένα νόμισμα αναμένεται να υποτιμηθεί, υπάρχουν ελάχιστοι περιορισμοί στο να το πουλήσει, αν και εάν η θέση κρατηθεί για περισσότερο από μία μέρα, τότε θα πρέπει να λάβει υπόψη του και το κόστος διατήρησης αποθέματος. Περιθώρια κέρδους υπάρχουν στην αγορά FOREX, άσχετα από το αν κάποιος χρηματιστής πουλάει η αγοράζει και άσχετα επίσης από το εάν η αγορά έχει ανοδική ή καθοδική πορεία.
Ίση Πρόσβαση σε Πληροφορίες της Αγοράς
Παρόλη την εισαγωγή κανονισμών βελτίωσης της χρηματιστηριακής λειτουργίας σε ΗΠΑ και Ευρώπη, λίγοι θα διαφωνούσαν με την άποψη ότι οι επαγγελματίες χρηματιστές και αναλυτές στην αγορά κοινών μετοχών διαθέτουν τεράστιο συγκριτικό πλεονέκτημα έναντι του απλού κόσμου που «παίζει» στο χρηματιστήριο. Στην αγορά FOREX το μόνο ίσως πλεονέκτημα που έχουν οι μεγάλες τράπεζες είναι πληροφορίες σχετικά με τη ροή. Όμως η αγορά FOREX είναι δημοκρατική και όλοι σχεδόν οι συμμετέχοντες έχουν πρόσβαση στις ίδιες πληροφορίες κίνησης της αγοράς.
